Spawanie to praca w otoczeniu rozbryzgów metalu, promieniowania cieplnego i krótkich, ale intensywnych kontaktów z płomieniem. Zwykła odzież robocza w takich warunkach szybko się przepala, a stopiony metal potrafi dotrzeć do skóry przez niewielką szczelinę w ubiorze. Dlatego spawacze, zarówno w dużych zakładach, jak i w małych warsztatach, zwracają uwagę na odzież dedykowaną do tej technologii. Wybór nie sprowadza się do rozmiaru i ceny, bo liczą się materiał, krój, wykończenie i oznaczenia potwierdzające właściwości ochronne. Ten tekst wyjaśnia, do czego służy taka odzież, z czego powstaje, jakie normy się z nią wiążą oraz jak porównać najpopularniejsze rozwiązania pod kątem rodzaju wykonywanych prac.
Zadania kurtki spawalniczej na stanowisku pracy
Podstawowym zadaniem odzieży spawalniczej jest ochrona tułowia i ramion przed rozbryzgami stopionego metalu, iskrami oraz krótkotrwałym oddziaływaniem płomienia. Dodatkowo ogranicza ona przenikanie ciepła promieniowanego z łuku i nagrzanych elementów, a także osłania skórę przed promieniowaniem UV, które przy długiej pracy podrażnia i powoduje oparzenia podobne do słonecznych.
Drugą funkcją jest zabezpieczenie ubrań spod spodu. Dobrze dobrana kurtka nie zapala się od iskier i nie podtrzymuje palenia, co daje spawaczowi czas na reakcję. Znaczenie ma też komfort: gdy odzież jest zbyt ciężka lub źle skrojona, spawacz zaczyna ją rozpinać albo podwijać rękawy, a to niweluje całą ochronę.
Materiały stosowane w kurtkach spawalniczych
Najczęściej spotyka się trzy grupy materiałów. Pierwszą są tkaniny bawełniane z impregnacją uniepalniającą, lekkie i przewiewne, stosowane przy pracach o umiarkowanym zagrożeniu. Drugą jest skóra, zwykle bydlęca lub dzielona, odporna na rozbryzgi i wysoką temperaturę, ale cięższa i mniej przewiewna. Trzecią są tkaniny z włókien odpornych na ogień, na przykład z dodatkiem aramidów lub materiały powlekane, łączące niską masę z dobrą odpornością.
Samo włókno to nie wszystko. Znaczenie mają gramatura, splot i rodzaj impregnacji. Tkanina uniepalniona chemicznie może z czasem tracić właściwości po wielokrotnym praniu, dlatego producenci podają zalecenia pielęgnacji. Ważne są także nici: powinny być niepalne, bo to szwy bywają najsłabszym punktem odzieży.
Normy i oznaczenia potwierdzające ochronę
Odzież chroniąca spawaczy podlega europejskim normom dotyczącym ubiorów do spawania i technik pokrewnych. Na metce znajdują się piktogramy oraz oznaczenia klasy ochrony, które informują, na jakie warunki wyrób został zaprojektowany. Zwykle wyróżnia się dwie klasy: niższą, przeznaczoną do mniej groźnych procesów i sytuacji, oraz wyższą, do trudniejszych warunków, gdzie rozbryzgów jest więcej.
Przy zakupie warto sprawdzić:
-
obecność oznaczenia CE i numeru normy na metce,
-
klasę ochrony wskazaną przez producenta,
-
deklarowane właściwości, takie jak ograniczone rozprzestrzenianie płomienia,
-
instrukcję prania i konserwacji,
-
informację o kategorii wyrobu jako środka ochrony indywidualnej.
Szczegółowe wymagania dla danego stanowiska ustala pracodawca wraz ze specjalistą ds. bezpieczeństwa i higieny pracy.
Konstrukcja kołnierza, rękawów i zapięć
O skuteczności ochrony decydują detale kroju. Wysoki, stojący kołnierz osłania szyję, która przy pracy w pozycji pochylonej jest bardzo narażona na iskry. Rękawy powinny mieć mankiety regulowane na rzep lub zatrzask, tak aby zachodziły na rękawice i nie zostawiały odsłoniętego nadgarstka. Długość kurtki musi przykrywać pas także przy uniesionych rękach.
Zapięcia najlepiej wykonać z zakrytą listwą, by iskry nie wpadały między elementy zamka lub napy. Kieszenie z klapami ograniczają ryzyko wpadnięcia rozżarzonej cząstki do środka. Metalowe elementy nie powinny stykać się ze skórą, bo nagrzewają się i same powodują oparzenia. Znaczenie ma też swoboda ruchu w łokciach i barkach, zwłaszcza przy pracy w pozycjach wymuszonych.
Kurtki bawełniane, skórzane i płaszcze spawalnicze w porównaniu
Wśród dostępnych w ofercie sklepów rozwiązań, takich jak kurtki spawalnicze, różnice dotyczą głównie materiału i długości. Modele bawełniane sprawdzają się przy spawaniu TIG i pracach precyzyjnych, gdzie rozbryzgów jest mało, a liczy się lekkość i wygoda w cieplejszych pomieszczeniach.
Skórzane wybiera się tam, gdzie występuje intensywny rozbryzg, na przykład przy spawaniu MMA, cięciu lub pracy w pozycji sufitowej. Są trwalsze, ale cięższe i mniej oddychają. Płaszcze spawalnicze, sięgające do kolan, dają większą osłonę brzucha i ud, jednak ograniczają ruchliwość i bywają uciążliwe w ciasnych przestrzeniach. Wybór zależy więc od metody spawania, czasu pracy w ciągu zmiany, temperatury otoczenia i tego, jak często spawacz zmienia pozycję.